Koşullu refleks nedir?

Koşullu refleks nedir?

Koşullu Refleksler:

Koşullu tepki veya edinilmiş refleks olarak da bilinen koşullandırılmış bir refleks, belirli bir uyaranla ilişkilendirilerek gelişen bir tür öğrenilmiş tepkidir.Bu kavram ilk olarak Rus fizyolog Ivan Pavlov tarafından 19. yüzyılın sonlarında köpeklerle yaptığı ünlü deneyler sırasında tanıtıldı.

Pavlov başlangıçta köpeklerdeki sindirim süreçlerini incelemeye odaklandı, ancak köpeklerin sadece yiyecek sunulduğunda değil, aynı zamanda onları besleyen laboratuvar asistanını gördüklerinde de salya akıtmaya başlayacağını gözlemlediğinde çığır açan bir keşif yaptı.Bu gözlem onu koşullu refleksler fikrini keşfetmeye yönlendirdi.

Şartlandırılmış reflekslerin temel dayanağı, nötr bir uyaranın, doğal olarak bir tepki ortaya çıkaran koşulsuz bir uyaranla eşleştirilmesini içerir. Pavlov’un deneylerinde koşulsuz uyaran yemeğin sunumuydu ve koşulsuz tepki köpeklerin doğal salyasıydı.Zamanla, nötr uyaranı (laboratuvar asistanı) koşulsuz uyaranla (gıda) tekrar tekrar eşleştirerek, nötr uyaran tek başına salivasyon tepkisini ortaya çıkarmak için yeterli hale geldi. Nötr uyarana yeni edinilen bu tepki, şartlandırılmış reflekstir.

Koşullu bir refleks geliştirme süreci birkaç aşamadan oluşur.İlk olarak, doğal olarak belirli bir yanıtı tetikleyen koşulsuz uyaran vardır.Daha sonra, nötr uyaran, koşulsuz uyaranın yanına sokulur ve ikisi arasındaki ilişkiye yol açar.İlişki tekrarlanan eşleşmelerle güçlendikçe, nötr uyaran, koşullandırılmış yanıtı kendi başına üretebilen koşullandırılmış bir uyarana dönüşür.

Koşullu refleksler, davranış psikolojisini ve öğrenme süreçlerini anlamada çok önemli bir rol oynar.Pavlov’un gösterdiği gibi klasik koşullandırma, eğitim, terapi ve reklamcılık dahil olmak üzere çeşitli alanlara uygulanmıştır. Bir organizmanın çevresel uyaranlara dayalı davranışının uyarlanabilirliğini ve dövülebilirliğini vurgular.

İnsan davranışındaki koşullu reflekslerin klasik bir örneği, çalan bir zilin sesi ile yemek zamanı beklentisi arasındaki ilişkidir.Bu senaryoda, zil sesi nötr bir uyaran olarak başlar, ancak sürekli olarak yemeğin sunumundan önce geldiği için, bireyler zili yaklaşmakta olan öğünle ilişkilendirmeyi öğrenerek tükürük salgılanmasına veya artan ilgiye yol açar.

Hayvan deneyleri alanının ötesinde, şartlandırılmış refleksler, günlük insan deneyimlerine, şekillendirme alışkanlıklarına, tercihlerine ve duygusal tepkilerine dair içgörüler sağlar.Koşullu reflekslerin arkasındaki mekanizmaları anlamak, psikoloji ve davranış terapisindeki ilerlemelerin yolunu açarak uygulayıcıların bireylerdeki öğrenilmiş davranışları ele almalarına ve değiştirmelerine olanak sağlamıştır.

Sonuç olarak, koşullu refleksler, organizmaların ilişkisel süreçlerle nasıl uyum sağlayabileceğini ve öğrenebileceğini gösteren davranış psikolojisinin temel bir yönünü temsil eder.Ivan Pavlov’un çığır açan çalışması, davranışı şekillendirmedeki uyaranlar ve tepkiler arasındaki karmaşık etkileşimi ortaya çıkararak klasik koşullanma çalışmasının temelini attı. Bu kavram, insan ve hayvan öğrenimi, biliş ve davranış değişikliği hakkında değerli bilgiler sunarak çeşitli alanları etkilemeye devam ediyor.

 


Translate »

Web Tasarım